تابلوفرش هدیه

فرش های موزه ای :

۱- فرش پازیریک :

یکی از قدیمی ترین فرش ها می باشد که به وسیله پروفسور رودنکو در سال ۱۹۴۹ میلادی در منطقه پازیریک سیبری در نزدیکی مرز مغولستان در میان یخ ها کشف شد. این فرش که ابعاد آن ۸۳/۱ ×۲ متر می باشد و ۲ میلی متر قطر دارد و در هر دسیمتر مربع ۳۶۰۰ گره دارد. در آن فرش از رنگ های قهوه ایمسی ، سبز روشن و زرد استفاده شده است. طرح آن ترکیبی از طرح های آشوری ، هخامنشی و سکائی می باشد.

طرح زمینه آن شامل گل های ۴ پر آشوری می باشد وپس از یک حاشیه که از گل های تقریبا ۴ گوش تشکیل شده است. یک ردیف از سواران ایرانی به چشم می خورد و طرح سواران و کلاه مخصوص آنها اصالت ایرانی آن را نشان می دهد و نقوش آن با اشکال متداول در دوران هخامنشی و نقوش تخت جمشید مشابهت دارد. در انتهای حواشی فرش ، جانوران بالدار افسانه ای دیده می شود.

طرح و گره این فرش نشان دهنده آن است که این فرش اولین تجربه بافندگان آن نبوده و نمودار سالها تجربه و کمال تدریجی این هنر می باشد. نوع گره آن ترکی است و حدود ۵ قرن قبل ار میلاد بافته شده است. این فرش هم اکنون در موزه ارمیتاژ سن پترزبورگ نگهداری می شود.

۲- فرش اردبیلی :

فرش اردبیلی ( شیخ صفی ) ، یکی از نفیس ترین فرش های موجود در جهان می باشد. تار و پود آن ابریشمی و پرز آن پشمی است. ۵۲/۱۱ سانتی متر طول ۵۳۴ سانتی متر عرض دارد و در سال ۹۴۶ ه ق بافته شده است و دارای تاریخ و امضاء می باشد. نام بافنده آن همراه با یکی از ادبیات شعر حافظ در قسمت بالای فرش مشاهده می شود.

جز استان توام در جهان پناهی نیست           سر مرا به جز این در حواله گاهی نیست

این قالی در زمان سلسله صفوی برای مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی جد خاندان صفویه بافته شده است و توسط شرکت انگلیسی زیگلر از ایران خارج شده و به موزه ویکتوریاآلبرت لندن فروخته شد. در هر متر مربع آن ۵۱۷۰۰۰ گره از نوع فارسی بکار رفته است. بافت آن ۵/۳ سال طول کشیده است ، طرح آن بسیار زیباست. در وسط آن ترنج زیبائی به رنگ زرد طلالی قرار گرفته است که شاهزاده کلاله دور آن را احاطه کرده است. زمینه فرش آبی سیر است و تمامی آن با گل هائی بسیار ظریف تزئین شده است و حاشیه توسط کتیبه ها و گلوله هائی به صورت یک در میان تزئین شده است.

۳- فرش چلسی :

این فرش که یکی از فرش های زیبا و دلنشین و نفیس جهان است. هم اکنون در موزه ویکتوریا آلبرت لندن جای دارد و چون توسط یکی از تجار خیابان کینگزرود در چلسی واقع در شهر لندن خریداری شده به این نام معروف گشته است. تار و پود آن ابریشم و پرز آن پشمی است. ابعاد آن cm540 × cm360 (540 × ۳۶۰ سانتی متر ) و گره آن از نوع متقارن است. طرح آن شامل دو ترنج کامل با کلاله های جانبی و دو نیم ترنج متصل به حاشیه ها می باشد و در زمینه لاکی آن حیواناتی مثل آهو ، گوزن و شیر و پلنگ مشاهده می شود.

۴- فرش جانمازی :

این فرش که ابعاد آن  m 61/1 × ۰۵/۱ می باشد در موزه متروپولیتین نیویورک نگهداری می شود. نوع گره آن فارسی است و در هر دسیمتر آن ۰۰۰/۱۰ گره وجود دارد. تار آن از جنس پنبه قهوه ای رنگ و پود آن پشم طبیعی است و پرز آن پشم و زر و سیم می باشد. در بالای این فرش جمله بسیار زیبای « الله اکبر » نقش بسته است.

۵- فرش ترنجدار :

این فرش که ابعاد آن m 99/1 × ۳۲/۱ می باشد در قرن چهاردهم هجری بافته شده است. نوع گره آن فارسی است و تار و پود آن پنبه ای و پرز آن پشمی است و در موزه فرش ایران نگهداری می شود.

۶- فرش ترنج و حیواندار :

این فرش که در موزه میلان نگهداری می شود و در هر متر مربع آن ۵۶۸۸۰۰ گرم وجود دارد. تار و پود آن ابریشمی و پرز آن پشمی است. زمینه آن از ترنج و حیوانات تشکیل شده است و از این نظر با فرش چلسی مشابهت دارد.

۷- فرش شکار گاه موزه وین :

ابعاد آن ۹۵/۶ × ۲۳/۳ متر می باشد و به خاطر استفاده از مفتول زربفت شده طلا و نقره جزء فرش های زربفت محسوب می شود. تار و پود و پرز آن از ابریشم می باشد و با گره فارسی بافته شده است. زمان بافت این فرش قرن دهم هجری می باشد.

۸- فرش شکار گاه موزه پولدی پتزولی میلان :

این فرش که از تار ابریشمی ، پود نخی و پرز پشمی تشکیل شده است با گره فارسی بافته شده است. ابعاد آن ۷/۵ × ۶/۳ متر می باشد و در قرن ده هجری توسط غیاث الدین جامی بافته شده است.

۹- فرش موج دریا :

این فرش از تار و پود نخی و پرز پشمی تشکیل شده است نوع گره آن ترکی می باشد و دارای ابعاد ۷۷/۶ × ۷۲/۳ متر می باشد. علت نام گذاری آن این است که نقشه آن شبیه موج دریا می باشد. نام دیگر آن فرش پرتغالی می باشد چون که این فرش به سفارش پرتغال بافته شده است. محل بافت آن کرمان می باشد و در عصر صفویه بافته شده است این فرش در موزه وین نگهداری می شود.

۱۰- فرش گل و حیوان دار :

این فرش که ابعادش ۲۷/۴ × ۲۹/۲ متر می باشد با گره فارسی بافته شده است تارش پشمی ، پودش نخی و پرزش پشمی می باشد در قرن دهم بافته شده است و در موزه ناسیونال گالری واشنگتن نگهداری می شود.

۱۱- فرش ابریشمی موزه مونیخ :

این فرش که از تار و پود و پرز ابریشمی تشکیل شده است با گره فارسی بافته شده است ابعاد آن ۴۴/۲ × ۵/۱ متر می باشد محل بافت آن کاشان می باشد و در عصر صفویه بافته شده است.

۱۲- فرش گلدانی :

این فرش که با گره فارسی بافته شده است تار و پودش نخی و پرزش پشمی است ابعاد آن ۶۹/۲ × ۷۴/۱ متر می باشد و هم اکنون در موزه لوگانو – سوئیس نگهداری می شود.

۱۳- فرش سانکوسکو :

تار و پودش نخی و پرز آن پشمی است ابعاد آن ۸۳/۵ × ۰۲/۳ متر می باشد قدیمی ترین فرش موزه فرش است این فرش یکی از فرش های مجموعه سانگوسکو می باشد و به علت سانگوسکو نام گرفته اند که یکی از زیباترین آنها به شاهزاده سانگوسکو تعلق داشته است.

در پایان لازم می دانم که اشاره ای کوتاه به فرش ها پولونز ( لهستانی ) داشته باشیم این فرش ها که در موزه های مختلف دنیا چون ویکتوریا آلبرت لندن ، وین ، کلیولند امریکا و برلن نگهداری می شوند و در بافت آنها علاوه بر مصالحی چون ابریشم از نخ های زربفت نیز استفاده شده است و به خاطر همین جزء فرش های زربفت و برجسته می باشد.

به طور کلی فرش های قدیمی ایران که در موزه های مختلف دنیا نگهداری می شوند و این موزه ها به خاطر داشتن چنین فرش هایی برخود می بالند حاصل کار هنرمندان گمنامی است که در کارگاه های خود به خلق آثار نفیس و جاودانه پرداخته اند و محصول آنها به نام ایران در مناطق مختلف دنیا نگهداری می شوند علت نفیس بودن چنین آثاری کیفیت بالای بافت ، استفاده از مصالح مرغوب و طبیعی رنگ آمیزی های ملایم ، اصیل و طبیعی می باشد که سالیان پیش با کمترین امکانات به وجود آمده اند.

امید است که ما نیز پاسداران خوبی برای میراث غظیم فرهنگی هنری کشور خود باشیم و بتوانیم به سهم خود تلاشی در جهت ارتقاء این هنر بنمائیم.